Kuzey Işıkları Neden Oluşur?


Kuzey Işıkları ya da diğer adıyla Auralar, onu izleyen kişiye büyüleyici sihirli bir gösteri sunuyor. Peki bu doğa fenomenine sebep olan nedir ?

Güneş Sistemimiz’in merkezinde doğal olarak Güneş bulunur; gezegenimizdeki hayatı sürdüren sarı bir yıldızdır kendisi. Bu yıldızımız kendi ekseni etrafında döndükçe, sahip olduğu bir çok manyetik alanının şekli bozulur, bükülür. Bu manyetik alanlar birbirinin içine geçtikçe patlamaya sebep olurlar ve “güneş lekeleri” denilen şeyler oluşur. Genelde güneş lekeleri çiftler halinde meydana gelirler. En büyükleri ise Dünya’nın çapının bir kaç katı kadar büyük olabilir.

Güneş’imizin merkezinde sıcaklık yaklaşık 15 milyon derecedir. Yüzeyindeki sıcaklık yükselip düştükçe Güneş kaynar ve ‘baloncuklar’ çıkarır. Yüzeyindeki güneş lekelerinden kurtulan bu plazma halindeki parçacıklar uzaya kaçar.Bu rüzgarların Dünya’ya ulaşması 40 saat kadar sürebilir. Dünya’ya ulaştıklarında kuzey ışıkları olarak bilinen fenomene sebep olurlar.

Parçacıklar ve Kutuplara Çekilmesi

Dünya, sürekli olarak yaşamın varlığını tehdit edebilen, uzaydan gelen manyetik dalgalar ve radyasyon tarafından bombardımana tutulur. Çoğu zaman gezegenin kendi manyetik alanı, Güneş’ten gelenler de dahil olmak üzere çoğu zararlı ışınların ve parçacıkların yolunu saptırarak harika bir iş çıkarır.

Güneş’ten yayılan parçacıklar, Dünya’nın manyetik kuzey ve güney kutbuna doğru çekilmeden önce yaklaşık 150 milyon kilometre yol kat eder. Parçacıklar Dünya’nın manyetik kalkanından geçtikçe atmosferdeki atomlarla, oksijen,nitrojen molekülleriyle ve diğer elementlerle karışarak gökyüzünde göz kamaştırıcı bir ışık gösterisine sebep olurlar.

Resim:https://www.jfleetplanner.com/single-post/2018/05/29/Trip-planning-%E2%80%93-Northern-Lights

Kuzey Yarım Küre’deki aurolara, “aura borealis”  yani ‘Kuzey Işıkları’ denirken, Güney Yarım Küre’deki Antartika’nın gökyüzünü aydınlatan aurolara ise “aura australis” yani ‘Güney Işıkları’ denir.

Auroların Renklerine Sebep Olan Nedir ?

Kuzey Işıklarının oluştuğu zamanda görülen renkler genellikle pembe,yeşil,sarı,mavi,mor ve bazen turuncu ve beyazdır. Normalde parçacıklar havadaki oksijenle çarpıştıklarında sarı ve yeşil renkler oluşur. Nitrojenle olan etkileşimler ise genelde kırmızı, eflatun ve bazen de mavi rengin oluşmasına neden olur.

Çarpışmanın tipi de gökyüzünde görülen renklerin farklı olmasına sebep olur. Parçacıklar, atom şeklindeki nitrojenle etkileşime girdiğinde mavi rengi sergilerken, molekül halindeki nitrojenin parçacıklarla etkileşimi pembe renkle sonuçlanır. Işıkların oluştuğu yükseklik de renklerin farklı görünmesine sebep olur. Yeşil ışık 240 km’ye kadar olan irtifada gözlemlenirken, kırmızı 240 km’den yüksek irtifalarda görülür, mavi ise yerden 96 km’ye kadar olan mesafede oluşur. Pembe ve eflatun rengi ise 96-240 km arasında görülebilir.

Kuzey Işıklarının Tarihi

Yüzyıllar boyunca, Kuzey Işıkları batıl inançların ve korkunun konusu oldu. Batıl inançların ve korkunun kol gezdiği zamanlarda Kuzey Işıklarının savaşın veya yıkımın bir habercisi olduğu düşünülürdü. Bir çok klasik düşünür, yazar ve astronom; Aristoteles, Descartes, Goethe ve Halley’de dahil çalışmalarında Kuzey Işıklarına atıfta bulunurlar.

1616 gibi erken bir tarihte astronom Galileo Galilei, mistik Romalı şafak tanrıçasının ismi olan Aura’yı ve kuzey rüzgarları anlamına gelen Yunan kökenli kelime olan Boreas’ı alarak Kuzey Işıklarını Aura Boreas şeklinde isimlendirdi.

Aura Australis ya da Güney Işıkları, güney kutup bölgesinde meydana gelir. Fakat Güney Kutbu, Kuzey Kutbu’na göre yerleşim alanı bakımından çok seyrek olduğundan Güney Kutbundaki auralar pek fazla gözlemlenmemiştir.

Kuzey Işıklarını Ne Zaman Görmeli ?

Kuzey Işıkları her zaman mevcuttur. Fakat kış mevsimi, hava kirliliğinin az olması ve gökyüzünün net olması gibi sebeplerden dolayı ışıkları görmek için en iyi zamandır. Eylül,Ekim,Mart ve Nisan aylarında da Kuzey Işıkları oldukça net izlenebilir. Kuzey Işıkları, Güneş Lekeleri faaliyetinin zirve yaptığı zamanlardan sonraki 2 gün boyunca daha parlak ve daha aktif olarak bilinir.


Çeviri : Space

Ana Görsel: Leblebitozu

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir