Hubble Yasası Nedir?

Bugün bildiğimiz gibi evren sürekli bir genişleme halindedir. Evrenin genişlemesinin keşfedilmesi ise 20.yüzyılda mümkün olabilmiştir. Edwin Hubble 1929 yılında Mount Wilson Gözlemevi’ndeki büyük teleskop ile yaptığı gözlemler neticesinde genişleme olgusunu keşfeden ilk insan olmayı başarmıştır.

Evrenin genişlemesinin keşfedilmesinden önce Hubble, 1923 yılında, Andromeda Galaksi’sindeki(o zamanlar bulutsu olarak biliniyordu) Cepheid Değişken yıldızlarını bir süre gözlemlemesi sonucu, Cepheid yıldızlarının kendine has bir özelliği olan belirli süre zarfında parlaklığının artması ve sonra tekrar azalması arasındaki ilişkiden yararlanarak bu yıldızlara olan mesafeyi ölçmeyi başarabilmişti.

Daha sonra 1929 yılında ise Hubble yine Andromeda Galaksisi’ni gözlemlediği sırada, Doppler Etkisi ile alakalı olup, galaksiden gelen ışığın tayfsal analizini yaparak gözlemlediği “kırmızıya kayma” olgusunu tespit etti. Kırmızıya kayma olgusundan kısaca bahsedecek olursak, hareket halinde olan bir kaynaktan çıkan ışığı birisinin gözlemlediğini düşünelim. Kaynak, gözlemciden ne kadar hızlı uzaklaşırsa yaydığı ışık da o kadar uzun mesafe kat edeceğinden o oranda enerji kaybedecek ve tayfı incelendiği zaman dalga boyunun uzadığı görülecektir. Bu uzama da ışığın, spektrumda kırmızı renge kaymasına yol açacaktır.

Aynı şekilde Hubble da Andromeda’dan yayılan ışığın tayfını inceledi ve dalgaboyunun uzadığını, böylelikle ışığın kırmızıya kayması olgusunu tespit etti. Bu durumu Andromeda’nın bizden uzaklaşması gerektiği şeklinde yorumlayarak Andromeda’nın aslında uzaklaşmasına evrenin genişlemesinin sebep olduğu çıkarımını yaptı.

Hubble daha sonra “kırmızıya kayma” olgusu ile galaksiye ölçülen mesafe arasında bir ilişki olduğunu keşfetti. Kısaca, galaksi gözlemciden ne kadar uzaktaysa, ışığın tayfında gözlenen kırmızıya kayma o kadar fazlaydı. Bu durumda, galaksi bizden ne kadar uzaktaysa, o kadar hızlı uzaklaşması gerekiyor anlamına geliyordu. Böylece Hubble, galaksilerin bize olan mesafesiyle doğru orantılı bir hızla uzaklaştığı sonucunu bularak günümüzde “Hubble Yasası” olarak nitelediğimiz kanunu buldu.

1a tipi süpernovalara ait bir grafik. Süpernovalar uzaklığı, uzaklaşma hızlarıyla doğru orantılı olarak yukarı bir ok ile gösterilmiş.

Bugünkü ölçümlere göre Hubble Yasası’nın değeri saniyede 71 kilometre/megaparsec’dir. Yani evrende, her 3.3 milyon ışık yılı çapındaki bir mesafe içinde, uzay saniyede 71 kilometre genişliyor demektir. Bu durumda Samanyolu Galaksisi’ne 3.3 milyon ışık yılının içinde herhangi bir mesafede olan bir cisim, galaksimizden saniyede 71 kilometre hızla uzaklaşacaktır. Fakat bu değer bazı ölçüm uydularının bulduğu sonuçlarla örtüşmüyor. Avrupa Uzay Ajansı’nın Planck Uydusu gibi araçları Hubble Uzay Teleskobu’nun bulduğu değerden daha farklı bir sonuca ulaşmış durumdadır. Daha detaylı bilgi için bakınız.

Kaynaklar:

https://www.e-education.psu.edu/astro801/content/l10_p3.html <E-Education>

http://www.wikizero.biz/index.php?q=aHR0cHM6Ly9lbi53aWtpcGVkaWEub3JnL3dpa2kvSHViYmxlJ3NfbGF3 <Wikipedia>

 

 

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir