Dünya’ya En Yakın Ötegezegen Ne Kadar Uzaktır?

Sadece kozmik olarak bir taş atımlık mesafede, Güneşimize en yakın yıldız olan Proxima Centauri‘nin etrafında Dünya boyutunda bir ötegezegen dönüyor.

Bu ötegezegenin (Proxima Centauri b olarak bilinir) 2016 yılında keşfedilmesinden beri insanlar, gezegenin bir yaşam barındırıp barındırmadığını merak ediyor.

Dünya’daki iklim değişikliğini incelemek için kullanılan bilgisayar modellerine benzer modellemeler kullanılarak araştırmacılar çeşitli koşullar altında Proxima Centauri b’nin yüzeyinde,  yaşayan organizmaları barındırma olasılığını arttıran çok büyük bir sıvı su alanına sahip olabileceğini buldu.

“Bilgisayar simülasyonumuzdan gelen büyük mesaj gezegenin yaşanabilir bir yer olabilme ihtimalini söylüyor.” Bu sözler New York’taki NASA Uzay Araştırmaları Goddard Enstitüsü’nde bir gezegen bilimcisi olan Anthony Del Genio’ya ait. Proxima Centauri Güneş’ten 4.2 ışık yılı uzaklıkta bulunan küçük, nispeten soğuk kırmızı cüce bir yıldız. Uzayda bize yakınlığına rağmen, bilim insanları Proxima Centauri’nin gezegeni hakkında, kütlesinin Dünya’nınkinden en az 1.3 kat fazla olması ve her 11 günde yıldızının etrafında döndüğü bilgileri hariç çok az şey biliyor. Bu nedenle Del Genio ve çalışma arkadaşları Proxima Centauri b hakkında yani bir atmosfere ve yüzeyinde okyanuslara sahip olup olmadığı hakkında, çalışmalarının devam edebilmesi için makul tahminler yapmak zorundaydılar.

Proxima Centauri b, yıldızının yaşanabilir bölgesindeki yörüngesinde dönmektedir. Yani gezegen, yüzey ısısını suyun donma derecesinin üstünde tutacak kadar yeterli güneş ışığı aldığı mesafede bulunuyor. Fakat bu bölge yıldıza son derece yakın. Bu nedenle kuvvetle muhtemeldir ki gezegen, kütleçekimsel kuvvet nedeniyle her zaman yıldıza dönük durumda olacaktır. Şöyle ki Ay’ın her zaman Dünya’ya aynı yüzünü göstermesi gibi, benzer şekilde bu ötegezegen de her zaman sadece bir yüzünü yıldıza gösteriyor demektir.

2016 yılında Astronomy & Astrophysics dergisinde yayınlanan bir makale Proxima Centauri b’nin atmosferinin varsayımsal bir modelini oluşturdu ve ötegezegenin yıldıza dönük yüzünün yoğun bir güneş ışığı altında pişebileceğini söylerken, diğer tarafa dönük olan yüzünün tamamen donmuş olacağını belirtiyor. Bu nedenle Proxima Centauri b’de sadece ılık deniz dolaşımı mümkün olabilir.(Del Genio’nun takımının  ‘göz küresi Dünya’ dedikleri a senaryosu)

Ancak yeni simülasyonlar öncekilerden daha da kapsamlıydı. Bilim insanları yukarıdaki modele ,  gezegenin çok etkili bir biçimde bir tarafından diğerine ısıyı aktarabilen, dinamik, dolaşan okyanusların olduğu bir modeli de dahil ettiler. Del Genio Live Science’a şöyle konuştu: “Atmosferin ve okyanusların hareketinin birleşimi öyle bir şeye yol açıyor ki gezegenin gece tarafı hiç gün ışığı almasa bile ekvator bölgesinin etrafında bulunan sıvı halini korumuş bir su kütlesinin oluşumuna imkan sağlıyor.”

Genio bu ısı dönüşümünü gezegenimizin deniz kıyısı iklimine benzetiyor: “Amerika’nın Doğu Yakası normalde olduğundan daha ılıman bir iklime sahiptir çünkü Körfez Akıntısı ılık suları tropik bölgelerden taşıyıp getiriyor.” Tersine, okyanus akıntıları Kaliforniya’ya Kuzey’den soğuk su getiriyor. Böylece Batı Yakası normalden daha da soğuktur” diye de ekliyor.

Araştırma takımı, büyük kıtaların, ince atmosferin, farklı atmosfer oluşumlarının ve hatta küresel okyanustaki tuz miktarındaki değişimlerin etkisine bakarak toplamda 18 ayrı simülasyon senaryosu gerçekleştirdi. Neredeyse tüm modellerin içinde, Proxima Centauri b en azından yüzeyinin bazı bölümlerinde okyanusa sahip olacak şekilde olduğu ortaya çıktı.

“Sıvı suya sahip bir gezegende sürtünme ne kadar fazlaysa, yaşamın var olma şansı o derece artıyor. Gelecekteki teleskoplarla oradaki yaşamın kanıtlarını araştırabiliriz.” diyor Del Genio. Maryland, Greenbelt’ de NASA’nın Goddard Uzay Uçuş Merkezinde  yer bilimci olan, yukarıdaki araştırmalara katılmamış Ravi Kopparapu da buna katılıyor ve Live Science’ye şöyle konuşuyor: “Kanaatimce bu iklim sonuçlarının bazıları gözlemlenebilir.” “Şili’deki tasarım aşamasında olan Son Derece Büyük Teleskop(Extremely Large Telescope) Proxima Centauri b’den yayılan ısıya tanık olabilir ve yüzey özelliklerini ayırt edebilir.” diye de ekliyor.


Çeviri : Scientific American

Ana Görsel: Express.Co.Uk

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir