Ay Neden Güney Yarım Küre’den Farklı Görünür?

Gezegenimizin Kuzey Yarım Küresinde yaşayan bizler Ay’ın görünen şekline hepimiz alışığızdır. Eğer Kuzey Yarım Küre’nin dışına hiç seyahat etmediyseniz, sadece Avrupa’da,Kuzey Amerika’da, Asya’da veya Arktik bölgelerde bulunduysanız Ay’ın görünüşünün bu konumlardan bakılınca neredeyse hiç değişmediğini görürsünüz.

Fakat Güney Yarım Küre’ye, yani Güney Amerika, Afrika,Avustralya veya Yeni Zelanda gibi yerlerden birine yolculuk yaptığınız zaman Ay’a baktığınızda görünüşünde bir şeylerin değiştiğini fark edersiniz. Kuzey Yarım Küre’de alışık olduğunuzun aksine Ay, gökyüzünde ters durumda olacaktır. Aynı şekilde Güney Yarım Küre’den Ay’ın görünüşüne alışıksanız, Kuzey Yarım Küre’den bakınca gözlemlediğiniz Ay’ın görüntüsü size ters gelecektir.

Oluşturulan portrelerde Ay’ın gökyüzündeki doğrultusu(bize bakan yüzü) onu Kuzey Yarım Küre’den gördüğümüz şekliyle belirlenir. Fakat biz Kuzey’i tarih boyunca ‘yukarı’ yönü olarak tanımladığımız için bu gelenek Güneş Sistemimize de uygulanmaya başladı. Bahsedilen gelenekle birlikte, gezegenin Kuzey Yarım Küresi’nin bakış açısından Ay’ı ters dönmüş olarak değilde, düz olarak görmek ve portrelere bu şekilde yansıtmak bize normal gelir.

Resim:https://www.quora.com/Does-the-moon-phase-from-left-to-right-in-the-southern-hemisphere

Peki Ay neden Güney Yarım Küre’den farklı görünür ? Çünkü küre şekline sahip bir gezegenin üstünde yaşıyoruz. Eğer Kuzey Kutbu’nda başım ‘yukarı’ bakacak şekilde durursam, bir arkadaşım da Güney Kutbu’nda onunda başı yeryüzüne göre ‘yukarı’ bakacak şekilde durur ve bu durumda ikimizin de başı tamamen ters yönlere bakmış olacaktır. Eğer ikimizde Ay’a bakacak olursak, ben Kuzey Kutbu’ndan bakarak, üst kısmı tamamen siyah bölgelerle kaplı, alt kısmı ise açık renkli, parlak olan bir Ay görürüm. Güney Kutbu’nda başı farklı yöne doğru bakan birisi için Ay’daki siyah bölgeler bu sefer Ay’ın alt tarafında görünürken, parlak kısım üst tarafta olacak şekilde gözükür. Eğer Kuzey ve Güney Kutbundan Ekvator’a doğru hareket edecek olsaydık, ‘yukarı’ yönümüz Dünya’nın eğimi nedeniyle değişeceğinden, Ay’ın bize göre dönüyor olduğunu görürdük. Kuzey Kutbu’ndan ayrılmayıp da Güney Kutbundaki arkadaşımın bakış açısından gökyüzünü görmek isteseydim tam anlamıyla amuda kalkmam gerekirdi ki Ekvator’a doğru giderek Dünya’nın, gökyüzüne bakış açımı kendiliğinden değiştiren eğiminin işlevini yerine getireyim. Fakat bu şekilde durarak da Güney Yarım Küre’de duran birisinin gördüğü şeyleri Dünya’nın şişkinliği(eğimi) nedeniyle göremeyeceğim aşikardır.

Daha olağan durumlarda, ekvatorun 45 derece Kuzeyinde ve 45 derece Güneyinde yaşayan birisi için ikisinin de başı ‘yukarı’ bakacak şekilde olup birbirlerine göre 90 derecelik bir açı oluşturur. Bu iki kişi için kuzey-güney pozisyonları hala yukarı-aşağı algısına sebep olduğundan birbirleriyle yer değiştirdiği zaman Ay’ın 90 derece döndüğünü söyleyeceklerdir. Bu, yukarıdaki Kuzey ve Güney Kutbu örneğinde belirtilen bakış açısının değişme olgusuyla tıpa tıp aynıdır.

Ay, gece gökyüzünde bakış açısına göre değişen göksel cisimlerin muhtemelen en önemlisidir. Fakat Kuzey Yarım Küre’den birisinin gökyüzünde görmeye alışık olduğu Ay, Güney’den bakıldığında farklı görünen tek cisim değildir. Bazı kuzey takımyıldızları güneyden gözlemlenemez. Fakat kuzeyde kışın gökyüzünde tespit edilmesi en kolay ve en parlak takım yıldızlarından biri olan Orion iki yarım küreden de görülebilir. Tıpkı Ay’ın görüntüsü gibi Orion takımyıldızı da arka plan yıldızlara göre yönü ve şekli Dünya’dan gözlemlenen konuma göre değişir.


Çeviri: Forbes

Ana Görsel : El-Cezire

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir